Araştırmalar, Notlar

Bir Kitap Nasıl Korunmalı?

Merhaba yeniden herkese.
Şimdi kısaca kütüphanenizde kitapları nasıl daha iyi saklarsınız bunlardan bahsedeceğim.

Kitabın Sağlığı

İlk olarak “kitabın sağlığı”;
Kitaplar genellikle sert kapak ve karton kapak olarak bilinen şekillerde basılırlar. Sert kapak veya karton kapak da olsa bazı kitaplar dikişli bazıları ise sadece tutkallı yani yapıştırmadır.

Kitapların ciltlerine geçirilen bu kılıfa şömizli sırt da denmektedir. Eskiden çok daha sık kullanılan bu yöntem şimdi genellikle genç yetişkin edebiyatında tercih ediliyor.

Bir kitabın ilk deformasyona uğrayan kısmı kapağının köşeleridir. Eskiden mücellitler bu nedenle köşelere metal köşebentler çakarlardı. Onun ardından kitabın orta kısmından itibaren tutkalı açılma yapmaya başlar. Daha sonra da orta kısmından itibaren sayfaları gevşer.

Çözüm Önerileri

Peki bunları nasıl önleriz?
1- Kitabınız eğer karton kapak ise kaplayacağız. Bunun için kaliteli bir şeffaf folyo kullanmanızı tavsiye ederim. Kendim kitaplarımı ciltlerken Alman malı bir şeffaf folyo kullanıyorum. Piyasadaki folyoların çoğu Çin malı. Bunların kısa sürede sararma sorunu mevcut. Benim kitaplığımdaki kitapların neredeyse yüzde ellisi bu şekilde ciltlenmiş durumda. Folyo seçerken özellikle tam şeffaf olmasına dikkat edin. Mat filmler saç kurutma makinesinde yeterince esneme göstermiyorlar. Bu hata nedeniyle Asimov’un birinci baskı İşte Tanrılar kitabıma yazık ettim. Aynı hatayı siz yapmayın.

Peki nasıl ciltleyeceksiniz? Kitabın ölçüsüne göre kestiğiniz folyoyu önce bir kapağa yapıştıracaksınız. Daha sonra bir cetvel vasıtasıyla arkasındaki yapışkanlı kağıdı sökerek bu yapışan kısmı kitabın tamamına yayacaksınız. Daha sonra saç kurutma makinesiyle ısıtarak kitaba oturmasını sağlayacaksınız. Kabarcıkları toplu iğneyle delerek bir bezle ortadan kaldıracaksınız.

Kitabın içine gelince. Kitabın kağıdını nem, tutkalını ise okuma şekli öldürür. Kitabı okurken tamamen ayırmayın. Hele ki kapağı ve ilk sayfayı “instagram pozu” için sonuna kadar katladığınız anda kitabın tutkalı açılma yapar. Bunun yerine kitabı yarı aralık, 45-60 derece aralığında okumaya çalışın. Kitabın sayfalarını sonuna kadar ayırmayın!.

Kitabı okurken orta kısmından sonuna kadar ayırmamak, cilt sağlığı için elzem bir yöntemdir.

Nemi %50’nin altında tutmanız gerekiyor. Bunun için kitaplığınızı sık sık havalandırın. Kitapların arkası duvara tam temas etmesin. Küf sorunu ile karşılaşabilirsiniz. Eğer küf ve maya yayılırsa kitaplarınızı kilitli torbalarla dondurucuda dondurarak dezenfekte etmeniz bile gerekebilir.

2- Kitabınız sert kapak ise dış cildini mümkünse kağıt cilt ile kaplayın mümkün değilse de sık sık silmeye, gerçek deri veya suni deri ise çizilmemesine özen gösterin. Özellikle köşeleri hassastır. Köşelerini sürtünmeden ötürü alt kenarları izler.

Kitaplığın Sağlığı
Kitaplığınızın en büyük iki düşmanı canlılar ve nemdir. Eğer kitaplığınız suntadan yapılma ise suntanın açık kısımlarına vernik çekmeniz gerekir. Bu kısımlar nem nedeniyle zamanla şişecek ve açılma yapacaktır. Bunu da küf izleyecektir. Kitaplığınızın diğer düşmanı olan kitap kurtları, böcekler ve mikro organizmalar için sıklıkla kitaplığınızın tozunu almanız, havalandırmanız, kitaplığın arka kısmını böcek ilacıyla ilaçlamanız önerilir.

Kitapların Taşınması ve Depolanması

Kitapların uzun süre koliler içerisinde kapalı bekleyeceği durumlarda kolilerin içerisine silika jeller koymak nemi azaltacaktır. Ancak dışarıdan nem çekmemesi için kolilerin içlerini alüminyum folyo ile kaplamak iyi bir yöntem olabilir.

Kitapların taşınmak amacıyla karton kolilere yerleştirilip uzun süre bekletilmesi durumu küflenme riskini artıracaktır. Ben bunun için genellikle birkaç yöntem birden uyguluyorum. Öncelikle kitap kolilerinin içlerine alüminyum folyo koyuyorum. Bunun sebebi daha önce başıma kitap kutularının küflenmesi sorununun gelmesidir. Ardından kolilerin içerisine kitapları yerleştirdikten sonra internetten toptan aldığım silika jellerden atıyorum.

Taşınma esnasında kitapların küçük kolilere konması önem taşımaktadır. Çünkü kolilerin ağırlığı kitapların taşınamaz hale gelmesine neden olacağı gibi, taşıyan görevlilerin sağlığını tehdit ettiği gibi ağırlığı sert hamlelerle sağa sola bırakmasına da neden olabilir. Bunun için kitapların üst kısmına muhakkak yumuşak yük konmalıdır. Yani altta kitaplar varsa üstte mont, kıyafet vb. yer alabilir.

Şimdilik aklıma gelenler bunlar.
Eğer kafanıza takılan şeyler olursa lütfen yukarıdaki iletişim bölümünden sorun!

M. Baran
31.03.2021

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir